Een negentienjarige jongen trekt begin 2024 zijn legeruniform aan in een militair opleidingscentrum in Israël. Nieuwe rekruten zoals hij moeten bloed afgeven en er worden röntgenfoto’s gemaakt van hun gebit voor eventuele identificatie als hen iets overkomt. Bij mannen met te lang haar wordt het afgeschoren.

Eerder heeft hij toelatingstests gedaan voor de parachutistenbrigade van de Israelische strijdkrachten, een van plekken binnen het leger met de meest strenge toelating. Die bestaan uit met zandzakken en brancards rennen, en tests voor verantwoordelijkheidsgevoel, initiatief en improvisatievermogen.¹ Hij wordt toegelaten. Aan het begin van de opleiding poseren tien jongens tussen stapelbedden voor een foto, ze dragen hun wapens voor hun buik en houden hun nieuwe insigne tussen hun tanden. Het lapje stof met een gifgroene slang zal straks op hun uniform prijken.

De paratroopers, april 2024
De opleiding duurt acht zware maanden.² Ze moeten onder meer sprongen uit een vliegtuig maken, met bepakking en al. Aan het einde van de opleiding gaan ze op ‘oorlogsweek’, waarin ze oorlogssituaties simuleren en nauwelijks slapen. De zwaarste proef komt als laatst: masa kumta (‘baret mars’ in het Hebreeuws): 90 kilometer marcheren van de Tel Nof-luchtbasis naar Ammunition Hill in Oost-Jeruzalem, met tientallen kilo’s aan bepakking, door de nachtelijke kou en de brandende zon.³ De jonge militair komt aan in Oost-Jeruzalem begin november 2024. Daar wacht hij samen met de anderen om de kenmerkende rode baret te ontvangen. De jongen, zijn armen om de schouders van andere jonge militairen, kijkt trots lachend in de camera. Vanaf nu is hij officieel paratrooper.

In de periode dat hij zich aansluit bij het Israëlische leger escaleert het geweld in de strijd tegen Hamas in Gaza snel. Begin januari 2024 zijn er al zo’n 22.000 Palestijnse doden en 57.000 gewonden gevallen.⁴ Het Internationaal Gerechtshof waarschuwt Israël in die maand dat het alles moet doen om een genocide te voorkomen.⁵ Maar in de maanden erna komen steeds meer berichten naar buiten van bombardementen op tentenkampen en ziekenhuizen, massale moordpartijen bij voedseluitgiftepunten en Israelische scherpschutters die bewust op kinderen zouden schieten.⁶

Al in 2024 vaardigde het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel voor de toenmalige Israëlische minister van Defensie uit wegens oorlogsmisdaden in Gaza van Israël en het leger.⁷ Waar het grootste deel van de nieuwe rekruten voor dat leger bestaat uit Israelische jongeren die worden opgeroepen voor dienstplicht,⁸ geldt dat voor deze paratrooper niet: hij groeide niet op in Israël, hij is Nederlands. Na zijn training zal hij als scherpschutter op de plekken komen waar door de Israel Defense Force (IDF) het hardst wordt gevochten, en waar Israël op grote schaal schendingen van internationaal en humanitair recht begaan: Gaza, de Westoever, en Libanon.⁹

Voor De Groene Amsterdammer, Trouw en Investico kijken wij met hem mee. Via honderden social media-posts op Instagram, reportages¹⁰ en interviews¹¹ met legercommandanten in voornamelijk Israelische media reconstrueren we de route die de Nederlandse scherpschutter sinds 2024 aflegde. Omwille van zijn veiligheid en die van zijn directe omgeving maken wij zijn identiteit niet bekend, in dit verhaal noemen we hem X.

Het is een uniek inkijkje in een hoogst gesloten wereld: waar steeds meer verhalen naar buiten komen over de slachtoffers van het immense geweld van de IDF in Gaza en de Westoever, blijven ‘de IDF’ zelf en ‘Israël’ grote, anonieme daders. Wie de mensen zijn die in die gebieden dienen en hoe het leger intern functioneert, blijft buiten zicht. Het verhaal van de jongen roept daarom ook al snel de vraag op: mag hij dit zomaar doen? Volgens het Nederlandse Openbaar Ministerie is dienen in een buitenlands leger in principe niet verboden, zolang dat land niet in oorlog is met Nederland. De grens ligt bij individuele betrokkenheid bij ‘internationale misdrijven’, een verzamelbegrip voor verschillende zeer ernstige schendingen van het internationaal recht, zoals genocide, apartheid of foltering.¹² Het Nederlandse OM heeft een speciale afdeling die onderzoek doet naar daders van dit soort misdrijven in conflicten wereldwijd.¹³ Zij hebben een ‘sterke aanwijzing’ nodig om daar onderzoek naar te doen.Terwijl wij de Nederlandse scherpschutter maandenlang volgen door Gaza, de Westoever en Libanon vragen we ons af: wanneer is die grens bereikt? Wanneer komt het OM in actie?

Libanon, december 2024
Vanaf een balkon is een paars-roze lucht te zien boven verlaten, kapot gebombardeerde straten. De zon hangt achter de bergen in de verte. Overal ligt puin, gevels zijn van de gebouwen geslagen. Z., een jongen uit het bataljon van X., plaatst op 12 december 2024 een verzameling foto’s en video’s op Instagram van de militaire uitzending als paratrooper in Libanon. In de omschrijving staat een emoji van een Libanese vlag.

Op een van de beelden zitten drie jonge soldaten op een rode bank, een zit ernaast op een plastic stoel, in een overhoop gehaald huis. Een van hen ligt onderuitgezakt te slapen. De anderen steken sigaretten op en houden voorwerpen omhoog die ze in het huis gevonden hebben: een klein potje, een voetbal, een speelgoedtrein. Waarschijnlijk bezittingen van de voormalige bewoners. Achter de bank is een gigantisch gat in de muur geslagen, daarachter zie je de keuken. Als locatie staat ‘The Maldives’ boven de foto van Z. - de IDF-militairen posten vaker foto’s van hun uitzendingen met als grap de plaatsaanduiding van vakantie-oorden. Het nummer 2 of Amerikaz most wanted, van 2Pac, speelt onder de beelden.

X. zien we niet op deze beelden van zijn team. De eerste foto die we van hem terugvinden na de viering met de baretten wordt gepost op 10 december 2024. Samen met Y. staat hij op een parkeerplaats, nonchalant houden ze hun geweer in de lucht. De zogeheten ‘geotag’ op Instagram, een vermelding van een locatie die gebruikers zelf kunnen toevoegen, vermeldt ‘Libanon’.

We vragen ons af waarom de groep precies in Libanon zou zijn, en stuiten op een interview met ‘Luitenant-kolonel M., van X.’s bataljon 101, waarin hij in september 2025 terugblikt op een aantal uitzendingen in de Israelische krant Israel Hayom. Over hun aanwezigheid in Libanon zegt hij: ‘Wij zijn daar waar het de Israëli’s pijn doet. De parachutisten drongen diep door in Zuid-Libanon, naar gebieden die het Israëlische leger zelfs tijdens de Tweede Libanonoorlog niet had bereikt’, schrijft de auteur van het artikel.¹⁴

In januari 2025 is X. weer even in Nederland. Hij is daar samen met Y., een jongen uit zijn bataljon, die de foto’s deelde op zijn Instagram - bijvoorbeeld van hoe de twee gaan hardlopen in de stad waar X. is opgegroeid. Daarna reizen de twee jongens terug naar Israël voor de volgende fase van hun diensttijd.

Als de basisopleiding is afgerond, volgt meestal een specialisatie, die afhankelijk is van hoe je presteert. X. blijkt een goede schutter, want hij wordt geselecteerd voor de sniper-opleiding¹⁵, een populaire plek.¹⁶

We kunnen dit allemaal zien omdat we op Instagram undercover gaan als militair van het Israëlische leger. We maken een profiel aan en zetten één voor één volgverzoeken uit bij de vaak afgeschermde accounts rondom de Nederlandse scherpschutter. Soms zijn dat persoonlijke accounts, soms zijn het accounts van een bataljon of compagnie.

Langzaamaan verlenen steeds meer accounts ons, opvallend genoeg, toegang. Op openbare accounts, zoals het algemene kanaal van de Paratroopers, worden gezichten van soldaten op foto’s onherkenbaar gemaakt. Maar binnen de afgeschermde profielen wordt wel vrijuit gevoelige informatie gedeeld. Gezichten, namen, locaties van uitzendingen, foto’s van gebombardeerde huizen en de militairen met wapens.

We leren hun manier van communiceren kennen, de grapjes en de emoji’s in de omschrijving van hun accounts ontcijferen. Poppetje met parachute in profiel? Dan zitten ze bij de Paratroopers, de parachutisten van de IDF; bijgenaamd ‘Flying Serpent’. Het is een brigade van enkele duizenden militairen. Een groene slang ernaast? Dat staat voor het bataljon waar ze in zitten, de 101 met bijnaam ‘cobra’, bestaande uit ongeveer zeshonderd man. Emoji van een rood kruis? Dat staat voor de compagnie, waar zo’n honderd man in zit. En een spookje? Dat is de ghost-unit, het peloton van de scherpschutters: nog maar een klein groepje van een man of twintig.¹⁷

We zien ook veel beelden van een soort ceremonies. Ter voorbereiding bouwen de jonge mannen metershoge torens, waaraan de vlaggen van verschillende pelotons wapperen. Op de achtergrond van de filmpjes hoor je trommels slaan. Een voor een worden leden van het bataljon op het podium geroepen voor een speech. De militairen knuffelen elkaar, schreeuwen en zingen, terwijl ze de vlag van hun peloton als cape dragen en op elkaars nek klimmen.

Guy Ben Yehuda Berlfein, onderzoeker bij Breaking the Silence, een organisatie van IDF-veteranen die getuigenissen verzamelen van soldaten over activiteiten van het leger in bezette gebieden, legt ons uit dat er in de IDF een sterke cultuur van senioriteit is. Hoe langer je erbij zit, hoe meer privileges. Vrij vertaald uit het Hebreeuws heet wat we hier zien een ‘Schreeuwceremonie’. Op zo’n avond, vertelt hij, vieren de militairen dat weer een tijdje langer in dienst zijn, en stijgen in senioriteit.¹⁸

Gaza, mei-augustus 2025
In januari 2025 gaat een staakt-het-vuren van kracht in Gaza.¹⁹ Onder de overeenkomst zullen Hamas en Israël gevangenen en gijzelaars uitwisselen, zal Israël weer humanitaire hulp toelaten, en de IDF zal aanvallen staken en zich gestaag terugtrekken uit Gaza.²⁰ Op dat moment zijn naar schatting van de VN al 14.500 kinderen gedood in Gaza sinds 7 oktober.²¹ Al snel brokkelt het staakt-het-vuren weer af.²² Israël blokkeert opnieuw alle humanitaire hulp aan de grenzen van Gaza en schakelt de gehele stroomvoorziening in het gebied uit.²³ In de vroege uren van 18 maart bombardeert de Israëlische luchtmacht in een verrassingsaanval een groot deel van de Gazastrook.²⁴ Het Gazaanse ministerie van Gezondheid meldt binnen de eerste vierentwintig uur 400 doden.²⁵ De Israëlische premier Benjamin Netanyahu noemt de aanval ‘slechts het begin.’²⁶

In de weken erna escaleert Israël het offensief. De IDF blaast het Turks-Palestijnse Vriendschapsziekenhuis op.²⁷ Op 23 maart doodt het Israëlische leger vijftien ambulancebroeders en VN-medewerkers in een hinderlaag en begraaft hen ‘s nachts in een massagraf, samen met hun voertuigen.²⁸ Het Wereldvoedselprogramma van de VN sluit al snel haar laatste bakkerijen vanwege Israëls totale blokkade van humanitaire hulp.²⁹ Begin mei stelt de VN dat een hongersnood dreigt en spreekt de directeur van het Nederlandse Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) van ‘genocidaal geweld’ in Gaza. ³⁰³¹

Midden mei begint het Israëlische leger ‘Operation Gideon’s Chariots’, een grootschalig grondoffensief.³² Volgens Netanyahu is Israël van plan om de ‘controle over de hele Gazastrook over te nemen.’³³ Bijkomend doel was het ‘verhuizen’ van de inwoners van Noord-Gaza naar het zuiden, richting de grens met Egypte.³⁴ De VN-chef voor mensenrechten, Volker Türk, stelde direct dat het offensief ‘neerkomt op etnische zuivering.’³⁵

De sniper-eenheid van X. plaatst in die tijd ook foto’s met Gaza vermeld als locatie. In een overhoop gehaalde kamer liggen zes mannen languit op banken en stoelen. Her en der op de wanden zien we slordig genoteerde lijsten met namen en tijdstippen: een dienstrooster voor de scherpschutters. Op tafel liggen speelkaarten tussen blikjes frisdrank en een overvolle asbak. Ook X. verschijnt op foto’s van halverwege juli hangend op de bank.

Enkele van de foto’s hebben als locatie-tag Khan Younis, een stad in het zuiden van Gaza, maar we willen zeker weten dat die foto’s daar genomen zijn. Eén foto in het bijzonder valt op, later in het jaar geplaatst op het Instagram account van de sniper-eenheid van X. met als bijschrift ‘Gaza en daar tussenin’. Het is een kale wand met een raamkozijn, eronder zijn ter hoogte van de vloer twee grote gaten gemaakt in het beton. Door de gaten steken twee geweren.

De snipers kijken uit op een totaal verwoeste buurt. Van links naar rechts loopt een straat, met her en der stukken puin of beschadigd wegdek. Eén gebouw staat nog overeind, aan de overkant van de weg, met grote gaten in de buitenmuren geslagen. Eromheen liggen nog bergen puin, nergens is een teken van leven te zien.

Om erachter te komen waar de foto precies is genomen, werken we samen met Arab Reporters for Investigative Journalism. Zij brengen ons in contact met een plaatselijke journalist in Gaza, die anoniem wil blijven omdat al meer dan 200 journalisten in Gaza zijn gedood door de IDF.³⁶ Met de journalisten vergelijken we satellietfoto’s met beeldmateriaal dat we vinden, en zoeken contact met de eigenaren van de huizen waar de snipers in verbleven. Dat blijkt niet makkelijk: het gebied is te gevaarlijk om te betreden, en de bewoners en eigenaren van het pand verblijven in vluchtelingenkampen in het zuiden van Gaza.

Er is wel een wrang voordeel aan foto’s van later in de oorlog: in het zwaar gebombardeerde gebied is bijna alles plat, wat het identificeren van locaties makkelijker maakt aan de hand van de weinige gebouwen die nog wel overeind staan. En dat lukt. We vinden het huis van waaruit de scherpschutters opereerden. Het staat langs de hoofdweg tussen de zuidelijke Gazaanse steden Khan Younis en Deir Al Balah, bij het kleine stadje Al Qarara.

We komen er niet achter wat de Nederlander en zijn bataljon exact hebben gedaan tijdens hun uitzending in Gaza. Wel hebben we de exacte locatie van de foto - en nog een andere foto en video van anderen uit zijn compagnie - kunnen herleiden naar één specifieke wijk in Al-Qarara. We proberen vast te stellen wat er die zomer voor berichtgeving te vinden is over het gebied.

Het stadje was in die tijd een gevaarlijke plek voor Palestijnse burgers, zo blijkt uit een van de weinige openbare bronnen waarin we over het gebied kunnen lezen: de Facebookpagina van een plaatselijke nieuwsorganisatie, genaamd ‘De Hartslag van Al-Qarara’. Vóór 7 oktober berichtte de pagina nog over het alledaagse leven, zoals de openingstijden van een groentemarkt,³⁷ een de uitslagen van voetbaltoernooi³⁸ of plannen voor de aanleg van een nieuwe weg.³⁹ Maar in het voorjaar van 2025 is dat veranderd: waarschuwingen over IDF-aanvallen en overlijdensadvertenties van gedode inwoners wisselen elkaar af.⁴⁰

We vinden een bericht van 28 juli. ‘Een aantal jonge mensen overleden die Al-Qarara probeerden te bereiken’, staat in een bericht, dat het overlijden van vier mannen meldt.⁴¹ Via de plaatselijke journalist vinden we nabestaanden van een van hen - de zestienjarige Hadi Abu Lehya. Hij woonde voorheen in het stadje, maar was met zijn ouders, zussen en broertje voor het geweld gevlucht. ‘We hadden vrijwel niets bij ons toen we vluchtten’, vertelt zijn vader aan de plaatselijke journalist.

Op een dag, eind juli, vertrok Hadi samen met een andere jongen naar Al-Qarara om spullen uit zijn huis te halen. ‘We konden hem niet meer bereiken, het werd al avond. De volgende dag vonden mensen hem’, zegt de vader. ‘Zijn lichaam zat vol met shrapnel, en hij had twee schotwonden. Eén schot in zijn hoofd, en een in zijn rug.’ Via lokale bronnen krijgen wij de overlijdensakte van de jongen in handen, die bevestigt dat hij die dag aan schotwonden is overleden.

Begin augustus post het account van X.’s compagnie: ‘Ons vertrek uit Gaza is iets vertraagd, het laatste stuk van deze oorlog! We leven nog!’. Het is een verzameling foto’s, en X. staat ertussen. Er is weer een ceremonieel feest op de legerbasis. Scherpschutter Y. schildert voor de gelegenheid op een wit bord een paarse man met een geweer en een bivakmuts. Eronder staat een lijst met ‘Jonge Snipers’. Ook de naam van X. staat erop.

Wat doet Nederland?
Eerder dit jaar werd bekend dat begin 2025 minstens 645 mensen met de Nederlandse nationaliteit in de IDF dienden.⁴² En in februari dit jaar bracht Investico samen met De Groene Amsterdammer en Trouw het nieuws dat minstens 21 Nederlanders zich de afgelopen drie jaar vrijwillig vanuit Nederland hebben aangesloten bij de IDF als lone soldier.⁴³
De activiteiten van het leger liggen sinds 7 oktober onder een vergrootglas bij NGO’s, journalisten en openbaar aanklagers. Sinds het begin van de oorlog wordt er van social media materiaal verzameld in verschillende online databases,⁴⁴ waar gecombineerd met berichtgeving en getuigenissen uit Gaza en de Westoever geprobeerd wordt om te reconstrueren hoe het Israelisch leger te werk gaat en welke misdrijven er worden begaan.

In die databases en getuigenissen zien we heftige beelden en verhalen van de oorlog: soldaten die filmen hoe ze burgers neerschieten⁴⁵, hoe ze Gazanen als menselijk schild gebruiken terwijl ze door vijandelijk gebied bewegen,⁴⁶ hoe ze doelgericht kinderen aanvallen.⁴⁷

De zaken die voortkomen uit dit soort beelden en onderzoeken komen in sommige gevallen dicht bij de eenheid waar wij naar kijken. Tegen een lid van de scherpschutters van de 202, een vergelijkbare eenheid van een ander bataljon binnen de Paratroopers,⁴⁸ diende een mensenrechtenorganisatie een aangifte tegen een Duitse staatsburger in voor vermeende oorlogsmisdaden gepleegd tussen 2023 en maart 2024, vanwege het executeren van Palestijnse burgers. Hij en zijn eenheid zouden doelbewust op ongewapende burgers hebben geschoten in de buurt van twee Gazaanse ziekenhuizen.⁴⁹

Maar de berichtgeving over de honderden militairen in de IDF met een Nederlands paspoort, de vergelijkbare zaken en genocideaanklachten tegen Israël zijn voor het Nederlandse Openbaar Ministerie niet direct aanleiding voor een onderzoek. ‘Het is voor ons niet anders als er bepaalde berichtgeving is of niet’, zegt Mirjam Blom, officier bij het team Internationale Misdrijven van het Openbaar Ministerie, wiens taak het is oorlogsmisdrijven en andere internationale misdaden te vervolgen.

Het OM mag niet zomaar zelf op zoek naar of er oorlogsmisdaden begaan zijn. Er moet eerst een aangifte binnenkomen voordat het team mag beginnen met onderzoek, of het OM kan ‘ambtshalve’ een onderzoek instellen, wat in de praktijk ook betekent dat er informatie van buitenaf naar ze toekomt. ‘Bijvoorbeeld omdat we een anonieme tip hebben binnengekregen. Of omdat we informatie van een andere war crimes unit in het buitenland krijgen, bijvoorbeeld. Of van een NGO, of een immigratiedienst.

Allereerst moet de verdachte de Nederlandse nationaliteit hebben of zich in Nederland bevinden. Vervolgens moet het ‘te verwachten zijn dat het onderzoek binnen ‘redelijke termijn’ tot een vervolging kan leiden. Tot slot is een ‘sterke aanwijzing’ nodig van individuele betrokkenheid bij een internationaal misdrijf, er moet een ‘redelijke verdenking van schuld’ zijn.

Het OM kan niet ingaan op de casus van de Nederlandse scherpschutter. Ook kan het OM in zijn algemeenheid niets zeggen over lopende onderzoeken, en benadrukt dat dienen in een buitenlands leger niet verboden is, zolang dat land niet in oorlog is met Nederland.

De mogelijke oorlogsmisdrijven van Nederlanders bij de IDF hebben wel ‘heel erg onze aandacht’, laat het OM weten. ‘Er zijn wel aangiftes geweest.’ Voor zover bekend hebben die tot nu toe niet geleid tot een vervolging. Dat ligt volgens het OM vooral aan het gebrek aan aanwijzing van persoonlijke betrokkenheid.

Als het OM niet zomaar zelf op zoek mag, en er is nog geen jurisprudentie over betrokkenheid bij de oorlog in Gaza, hoe kan het team dan ooit aan bewijs voor oorlogsmisdaden komen in een nog lopend conflict? Een van de bewezen effectieve manieren om zulk bewijs binnen te krijgen, is het deelnemen aan internationale samenwerkingsverbanden voor het berechten van zware misdrijven gepleegd in het buitenland. Zo deden de Nederlandse autoriteiten bijvoorbeeld met andere Europese landen onderzoek naar misdrijven gepleegd door Islamitische Staat, het Syrische regime en Rusland.⁵⁰

Het is een model dat echt tot vervolgingen leidt, vertelt Marieke de Hoon. Als universitair hoofddocent internationaal strafrecht aan de UvA doet zij onderzoek naar hoe internationale misdrijven berecht worden. ‘De meerwaarde is ook dat niet iedereen opnieuw het wiel hoeft uit te vinden. Want net als bij IS kom je bij de IDF in dezelfde eenheid vaak meerdere personen uit Europese landen tegen, dus kan veel van het bewijs bruikbaar zijn voor zaken die in verschillende landen spelen.’

Zo’n internationale samenwerking lijkt dus zinnig bij het onderzoeken van de mogelijke misdaden van een unit in de IDF. Maar tot dusver blijft die uit - er wordt zelfs nog niet over gesproken, zo zegt De Hoon. ‘Dat is ook echt een kwestie van politieke wil.’
‘Zoveel juridische autoriteiten, wetenschappers en de VN laten met gedegen onderbouwing zien dat Israël genocide en andere internationale misdrijven pleegt.’ De voorwaarden voor een internationale strafrechtelijke samenwerking zijn daarmee wel gehaald, benadrukt ze. ‘We noemen onszelf capital of justice, hebben het bevorderen van internationaal recht in onze grondwet staan. Dus waarom kon het wel voor de misdrijven van IS, maar nu niet voor de IDF?’

Westoever, augustus-november 2025
Sniper Y., met wie X. in Nederland was, staat op het dak van een flatgebouw. In het donker kijkt hij door het telescoopvizier van zijn geweer naar beneden. Hij staat op een dak in Nablus, een grote Palestijnse stad in het noorden van de Westoever. De foto hiervan is eind oktober 2025 gepost. Met hulp van Aziza Nofal, een lokale onderzoeksjournalist, vinden we het exacte gebouw waar hij op staat, in het oosten van Nablus. Via haar komen we ook in contact met een bewoner van dat gebouw. Hij vertelt hoe het vanwege de hoogte een strategische uitkijkpost voor de IDF is, en hoe hij en zijn gezin in september en oktober 2025 was een paar keer per maand uit hun huis werden gezet door militairen.

De IDF gebruikte het hoge flatgebouw om zicht te houden op de omgeving. Vlakbij het gebouw ligt namelijk het Graf van Jozef, een religieuze gedenkplaats waar kolonisten uit alle nederzettingen op de Westoever regelmatig vieringen en gebeden houden. Busladingen kolonisten rijden dan de Palestijnse stad binnen, terwijl tegelijkertijd een stroom Palestijnen het gebied rondom het graf verlaat, zien we op Facebookfilmpjes en vertelt Nofal ons. Voor de beveiliging wordt de regio bij die vieringen ontruimd, niemand mag er meer uit of in, terwijl bewoners van hoge gebouwen uit hun huis gezet worden zodat de IDF er de wacht kan houden en scherpschutters er hun positie kunnen innemen.

De bewoner die we spreken vertelt hoe zijn gezin regelmatig midden in de nacht, in de koude winter, met hun vier kinderen op straat werden gezet. ‘De jongste is vijf’, zegt hij. ‘Die is nu steeds heel bang’. Bij terugkomst waren deuren die op slot zaten opengebroken’, vertelt hij, en geld, telefoons en opladers die achterbleven waren weg.

Negen scherpschuttersgeweren staan uitgestald op een kleine verhoging. Een meter daarachter staat een hoge tafel, met een grote, paarse vlag. ‘Koninkrijk van Snipers’ luidt de Hebreeuwse tekst, boven het logo van de Ghost-eenheid. X. staat samen met acht andere snipers trots achter de tafel. De najaarszon staat hoog in de blauwe hemel, en werpt een schaduw op hun gezicht. Ze hebben zichtbaar moeite gestoken in de fotoshoot: al hun materiaal is netjes gerangschikt, met de mannen wijdbeens en in uniform en scherfvest erachter. Het is de enige foto op de Westoever waar we hem op zien.

We vragen oud-militairen, activisten en lokale journalisten waar het kan zijn, maar niemand lijkt de legerbasis te kennen.

Na wekenlang minutieus satellietfoto’s van de heuvels rondom Nablus af te speuren, vinden we eindelijk een match. Aan de rand van de illegale nederzetting Kdumim ligt een terrein dat precies overeenkomt met de foto’s en de video van de basis. Een bron bezoekt voor ons de locatie en bevestigt dat het inderdaad om dezelfde basis gaat. Op nog geen vijfhonderd meter afstand ligt het Palestijnse dorpje Jit. ⁵¹

We leggen de locatie voor aan Guy Ben Yehuda Berlfein van Breaking the Silence. ‘Bases in deze regio dienen ter beveiliging van de nederzettingen. Dit is een grote basis, waarschijnlijk het battaljonscommando in de regio. Het is logisch dat daar snipers zijn. Als er iets gebeurt in de omgeving gaan ze er gewapend heen voor ‘crowd control’, zoals de IDF het noemt. Dat is vaak gewelddadig, soms dodelijk.’

Opmerkelijk genoeg kan het juridisch eenvoudiger zijn om Nederlanders te vervolgen die specifiek op de Westoever hebben gediend als militair, zo zegt De Hoon. ‘In 2024 heeft het Internationaal Gerechtshof gezegd dat de Israelische bezetting van de Westoever illegaal is en het Israëlische beleid neerkomt neer op apartheid.’⁵²

‘Als jij als Nederlander in de IDF daar dient en ingezet wordt bij het handhaven van het nederzettingenbeleid, draag je al snel bij aan apartheid’, zo legt ze uit. ‘Want als je daar staat met je geweer en je zorgt er simpelweg voor dat een Palestijn ergens niet kan lopen waar een Israëli wel kan lopen, dan ben je het beleid van Israël - wat dus apartheid is - aan het uitvoeren.’ In de Wet Internationale Misdrijven, de belangrijkste wetgeving voor het Openbaar Ministerie op dit gebied, wordt apartheid expliciet als vervolgingsgrond genoemd.⁵³

Met enkele maanden onderzoek konden wij vanuit Nederland grote delen van de militaire loopbaan van X. in de IDF reconstrueren, inclusief zijn tijd op de Westoever. Het zou dan ook de moeite waard lijken voor het OM om specifiek de betrokkenheid van Nederlanders bij de Israëlische militaire bezetting van de Westoever te onderzoeken, gezien het een gebruikelijk onderdeel is van dienen in de IDF.

Desgevraagd gaat Mirjam Blom niet in op vragen over de vervolgbaarheid van Nederlanders die op de Westoever dienen. Ze benadrukt nogmaals dat het OM beperkt is in wat ze kan zeggen. Er is vooral geduld geboden. ‘Ik bedoel, we zijn nu 32 jaar na dato nog steeds onderzoek aan het doen naar de genocide in Rwanda. Dus dat kan gewoon: deze onderzoeken verjaren niet.’

Op 29 april 2026 deelt een van de snipers filmpjes van de jonge mannen uit de compagnie bij een zonovergoten villa. Ze hebben er weer een uitzending in Zuid-Libanon op zitten. De paarse vlag met hun logo hangt naast het zwembad en tussen de palmbomen staan rijen met gedekte tafels. Op een dienblad staan vijfentwintig shotglaasjes gerangschikt in de vorm van een groot kruis, het symbool van X.’s compagnie.⁵⁴ Ernaast staat een lege fles van een likeurmerk uit de Negev-woestijn.⁵⁵ De mannen mogen even uitrusten. Maar al snel zullen ze weer hun spullen pakken: ze gaan terug naar Gaza.

Wij hebben de Nederlandse scherpschutter en zijn familie herhaaldelijk en via verschillende wegen benaderd voor een reactie, evenals scherpschutter Y., beiden waren niet bereikbaar voor commentaar.

De Nederlandse sniper en zijn mede-militairen worden in dit stuk met gefictionaliseerde initialen aangeduid.

De journalist in Gaza en de bewoner van het gebouw in Nablus worden anoniem opgevoerd, in verband met hun veiligheid. Hun identiteit is bij de hoofdredactie bekend.