Zeker 21 Nederlanders zijn in de afgelopen drie jaar vanuit Nederland naar Israël gegaan om zich daar aan te sluiten bij de Israëlische strijdkrachten (IDF)¹. Dit blijkt uit cijfers van twee Amerikaanse liefdadigheidsorganisaties die buitenlandse soldaten in de IDF financieel ondersteunen². In 2025 waren deze 21 Nederlanders actief in het Israëlische leger.³

Dit getal betreft uitsluitend zogenoemde lone soldiers, ofwel Nederlanders waarvan de ouders niet in Israël wonen en die besloten hebben om naar Israël te gaan en zich daar aan te sluiten bij de IDF.⁴ Tot nu toe waren daar geen aantallen van bekend. De cijfers gaan niet alleen over militairen die in Gaza hebben gevochten: ze kunnen ook elders hebben gediend, zoals in Israël zelf of op de Westelijke Jordaanoever.

Afgelopen week maakte het Israëlische leger cijfers openbaar over het aantal IDF-soldaten met twee of meer nationaliteiten.⁵ Hieruit blijkt dat in maart 2025 zeker 645 mensen die naast de Israëlische nationaliteit ook een Nederlands paspoort hebben in het Israëlische leger dienden. Hieronder vallen ook mensen die zijn geboren en getogen in Israël, maar bijvoorbeeld een Nederlandse ouder hebben.

Het was tot nu toe niet duidelijk hoeveel mensen vanuit Nederland vrijwillig naar Israël zijn gereisd. Onduidelijk is of de 21 Nederlanders die zelf besloten naar Israël te gaan, bij de eerder gepubliceerde 645 zijn meegeteld.

‘Heel veel Israëliërs hebben een dubbele nationaliteit’, zegt Lior Yohanani, een Israëlische academisch onderzoeker gespecialiseerd in lone soldiers in de IDF.⁶ Volgens de Rijksoverheid wonen er naar schatting 12.000 mensen met een Nederlands paspoort in Israël.⁷ Degenen die ook een Israëlisch paspoort hebben en tussen de 18 en 29 zijn, vallen in principe onder de dienstplicht.⁸

De 21 lone soldiers uit Nederland zijn vrijwillig naar Israël gegaan om zich bij de IDF aan te sluiten. Het is mogelijk dat een deel van hen ook formeel dienstplicht had, bijvoorbeeld vanwege een Israëlische ouder. 'Maar in de regel kan je daar makkelijk onderuit komen wanneer je in het buitenland woont', zegt Yohanani. 'Als je aantoont dat jouw leven zich buiten Israël afspeelt, is dat genoeg. Wie wel gaat kiest er doorgaans dus bewust voor om bij de IDF te gaan.'⁹

In 2025 waren er ruim 3700 lone soldiers uit 70 verschillende landen in dienst bij IDF¹⁰, volgens cijfers gepubliceerd door Nefesh B’Nefesh en Friends of the IDF¹¹, twee Amerikaanse liefdadigheidsorganisaties die lone soldiers (financiële) ondersteuning bieden. Volgens hen zijn de cijfers afkomstig van de IDF zelf.¹²

Het cijfer komt overeen met exacte data over de periode 2000-2021 op basis van documenten van de IDF, verkregen middels een informatieverzoek en in handen van Investico.¹³ Aanvankelijk dienden er minder dan tien Nederlanders in de IDF. Dat liep op naar 34 in 2013, en in 2021, het meest recente jaar in de documenten, waren het er twintig.

Het toetreden tot de IDF is niet illegaal onder Nederlandse wetgeving. Wel is het verboden voor buitenlandse strijdkrachten om hier te rekruteren. Hiervan was de Israëlische overheid op de hoogte, zo blijkt uit een gelekt memo van het Israëlische ministerie van Justitie. Dat liet in 2019 een Nederlands advocatenkantoor alle Nederlandse wetgeving rond in dienst treden van de IDF in kaart brengen.¹⁴

Het Openbaar Ministerie laat weten dat het niet bekend is met het getal van de 21 Nederlandse lone soldiers. Maar, benadrukt ook het Landelijk Parket, ‘het enkele feit dat je binnen een leger vecht betekent niet dat je strafrechtelijk vervolgd kan worden. Dat kan alleen bij bewijs voor individuele betrokkenheid bij oorlogsmisdrijven, van Nederlanders of mensen die in Nederland verblijven.’

Hoewel toetreding tot de IDF zelf dus niet strafbaar is, is het wel mogelijk om Nederlanders die oorlogsmisdaden begaan hebben in dienst van de IDF te berechten onder de Wet internationale misdrijven. 'Daar vallen genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven onder', zegt Marieke de Hoon, hoofddocent internationaal strafrecht aan de UvA.

Opmerkelijk is dat het juridisch eenvoudiger is om Nederlanders te vervolgen die specifiek op de Westoever hebben gediend als militair. 'In de zomer van 2024 heeft het Internationaal Gerechtshof gezegd dat het Israëlische nederzettingbeleid neerkomt op apartheid', zo legt De Hoon uit. 'Wanneer je na die uitspraak beslist om als IDF-soldaat bij een checkpoint op de Westoever te gaan staan, of bewust kiest om er te blijven staan…Ja, dan valt het argument te maken dat jij je schuldig maakt aan een misdrijf tegen de menselijkheid, namelijk apartheid. Dat valt gewoon onder de Wet internationale misdrijven.'

Daarmee krijgt het Nederlandse OM ook een rol, zo benadrukt De Hoon. 'Zij kunnen dat onderzoeken en Nederlanders hiervoor vervolgen. En als je als Nederland de internationale rechtsorde serieus neemt en vindt dat je onderdanen niet straffeloos ernstige misdrijven moeten kunnen plegen, kun je best zeggen dat het OM dat ook zou móeten doen.'