‘Hallo iedereen. Ik ben blij dat ik niet de enige ben. Misschien niet regelmatig op werk, maar wel bijna elke nachtploeg’, schrijft iemand die zich Lewan noemt op een Pools forum1 onder de post ‘Amfetamine om te werken’. ‘Ik word er alleen zo paranoïde van, dan denk ik dat alle medewerkers weten dat ik op een bommetje zit.’ Hij of zij schreef een van de tientallen reacties. Het forum gaat voor een deel over werknemers in Polen zelf, maar ook over mensen die zeggen in de Nederlandse distributie te werken,2 en ‘over de grens’ fruit te plukken.3 ‘Toen ik in een magazijn in Nederland werkte, vlogen veel Polen op feta, want de targets schoten zo omhoog dat een normaal persoon niet eens 70 procent kon halen zonder drugs te gebruiken …’, schrijft albonista. Targets zijn het aantal producten dat een werknemer per uur moet verwerken. Feta, naar amfetamine, is een koosnaam voor speed.4 

Ook Kamil,5 een Slowaakse man, zag voordelen voor speedgebruikers in de Nederlandse distributieketen: ‘De uitzendbureaus beschermen6 de mensen die drugs gebruiken. Want zij zijn sterker en kunnen langer door’. Hij werkte vanaf 2016 jarenlang voor uitzendbureau Otto WorkForce en werd onder andere uitgezonden naar postbedrijf UPS.7 ‘De mensen die speed-achtige drugs gebruiken krijgen meer uren.’ Hij woonde met een Bulgaarse en een Poolse man die volgens hem ‘altijd dronken waren en drugs namen’ maar op werk de ster waren. ‘Als ze een taak kregen, hadden ze het binnen tien minuten af, ons kostte het dertig minuten.’ Het postbedrijf8 ontkent ten zeerste: ‘Het is streng verboden om of onder invloed zijn tijdens het werk.’ 

Uit een distributiecentrum in Den Bosch van supermarkt Jumbo komen vergelijkbare getuigenissen: ‘De teamleider staat toe dat mensen drugs gebruiken om sneller te werken’, zegt de Poolse Karolina9 via facebookchat. ‘Cocaïne en amfetamine.’ Karolina nam ontslag en zocht een andere baan. ‘Dit was geen baan voor normale mensen maar werk voor robots en stofzuigers.’ Stofzuigers — dat zijn werknemers die amfetamine gebruiken, vertelt ze. ‘Wij herkennen ons niet in deze getuigenis’, schrijft Jumbo.10 ‘We zullen extra onderzoek verrichten.’ 

Zeldzaam taboe

Drugsgebruik op de werkvloer is een zeldzaam taboe in Nederland. Cijfers zijn nauwelijks te vinden. Hoeveel mensen drugs gebruiken op werk en of dit leidt tot ongelukken, is onbekend bij de instellingen waar je deze kennis zou verwachten. Trimbos, het kennisinstituut voor alcohol, tabak, drugs en mentale gezondheid houdt de alcoholconsumptie van de Nederlandse arbeider bij tot op de promillage, maar speed?11 Ook de arbeidsinspectie ISZW weet van niets. Die mag er niet eens op testen.12 Werkgevers zelf mogen dat al helemaal niet, dat is een grove inbreuk op de privacy van de werknemer.13 Toch testen werkgevers steeds vaker, illegaal, op drugsgebruik ontdekte platform voor onderzoeksjournalistiek Investico mede voor De Groene Amsterdammer en dagblad Trouw.

Testen gebeurt niet zonder reden. Tijdens een grootschalige drugscontrole afgelopen zomer bij een voedselverwerkende fabriek testte ruim vijf procent van de medewerkers op één dag positief op amfetamine of methamfetamine.14 In 25 resultaten van grootschalige alcohol- en drugscontroles die we mogen inzien, testte vrijwel elke keer een paar procent van de medewerkers positief met een waarde die de rijvaardigheid zou beïnvloeden. Het testbedrijf zelf constateert:15 “Op de werkvloer gaat het heel veel over drugs. Alcohol wordt echt ouderwets.” 

Middels gesprekken met ervaringsdeskundigen, hulpverleners, artsen en arbeidsmigranten op onzekere woon/werk-contracten kregen we een beeld van hoe drugsgebruik eruit ziet voor deze groep. Want, zo waarschuwen experts, ‘flexmigranten’ zijn in Nederland extra kwetsbaar voor een problematische verslaving.16 Ze bemannen dag en nacht de kassen, sorteerbedrijven en distributiecentra’s waar vanuit onze winkels en huizen sneller dan ooit worden bevoorraad. ‘Uppers’ – speed, cocaïne, methamfetamine – bieden dan tijdelijk uitkomst.17 Vermoeidheid verdwijnt, je stemming verbetert. Speed is – in tegenstelling tot coke – goedkoper dan Aldi-bier Schultenbräu.18 Het kost 10 euro per gram of minder. Uit één gram haal je tien tot twintig doses, ieder goed voor vier uur uur effect. Zeker niet alle Europese arbeidsmigranten in ons land gebruiken drugs, maar een deel zeker wel. Net als veel Nederlanders trouwens. In Nederland gebruikte 3,9 procent van de mensen tussen de 18 en 34 recent nog speed.19 Het belangrijke onderscheid is dat voor arbeidsmigranten drugsgebruik soms een noodzaak wordt om zich staande te houden. 

Lichamelijke uitputting

‘Een gevoel van welzijn — hartkloppingen’, zo rapporteerde de 27-jarige scheikundige Gordon Alles in 1929 in zijn notitieboek, zeventien minuten nadat bij hem als eerste mens op aarde een dosis amfetamine was geïnjecteerd. Een stof die hij zelf had gecreëerd, op zoek naar een medicijn tegen astma. Hij sliep die nacht slecht, en zijn gedachten gingen alle kanten op, maar hij had daarvoor een geslaagde avond: hij was een erg gevatte dinergast geweest thuis bij de bevriende arts die hem injecteerde.20 

‘Als je geen zin hebt, maar je moet doorbuffelen, een muurtje metselen of straatklinkers leggen, gaat het op amfetamine sneller. Het is daar een heel probaat middel voor’

Amfetamine zorgt ervoor dat je hersens meer dopamine en noradrenaline afgeven. Dopamine is een neurotransmitter in het beloningssysteem van het lichaam: het geeft een kick, maakt je alert en verdrijft vermoeidheid. ‘Als je geen zin hebt, maar je moet doorbuffelen, een muurtje metselen of straatklinkers leggen, gaat het op amfetamine sneller. Het is daar een heel probaat middel voor’, zegt criminoloog en drugsonderzoeker Ton Nabben21 van de Hogeschool van Amsterdam. ‘Het dempt ook heel goed stress.’ Maar: ‘Het grootste nadeel is lichamelijke uitputting na verloop van tijd’. 

Wie niet voelt dat hij eigenlijk moe is of honger heeft, maar energie verbruikt alsof hij te over heeft, put de voorraden van het lichaam uit. Bij regelmatig gebruik kan afhankelijkheid en tolerantie optreden, waardoor meer gebruikt moet worden voor dezelfde high. Voor het effect van bloeddrukstijging treedt geen gewenning op. ‘Dus hoe hoger de dosis des te groter de risico’s. Het hart en bloedvaten worden zwaar belast’, zegt Floor van Bakkum, Manager Preventie bij de verslavingsinstelling Jellinek. Zelfs bij jonge gebruikers kan dat leiden tot een hartaanval of hersenbloedingen.22

Commerciële testbedrijven

‘Druk, druk, druk en toch je koelkast gevuld’, staat op de Albert Heijn bestelbus waarvan de cabine in de kreukels ligt, eind november in Velsen-zuid.23 Door de frontale botsing met een personenauto kwam een 34-jarige zwangere vrouw om het leven. Een drugstest wijst uit dat de 31-jarige Bulgaarse bestuurder Kiril Popov cocaïne en methadon in zijn lijf24 had. 

Het fatale busongeluk in Velsen-Zuid is een helder voorbeeld van de risico’s van drugsgebruik tijdens het werk. Veel kleinere ongelukken bereiken nooit de buitenwereld.25 Wel zijn er opmerkelijke, gewelddadige incidenten met arbeidsmigranten, waar drugs in het spel waren. Zoals in 2017, toen de Poolse Daniël W. nog in zijn werkschoenen vier bier en een halve liter wodka dronk en speed gebruikte met een landgenoot die hij even later bijna dood26 zou schoppen. 

Nog vaker treffen we vreemde incidenten aan waarbij het raden blijft of er drugs in het spel zijn geweest. Zoals de keer in 2020 dat een 26-jarige Poolse man in Oss op maandagochtend het gele busje van zijn uitzendbureau met een molotovcocktail in brand27 stak. Toen zag de politie ‘geen aanleiding’ om te controleren op drugsgebruik, aldus een woordvoerder.28 Doorgaans test de politie alleen wanneer eventueel drugsgebruik ook strafverzwarend zou zijn — zoals in het verkeer — of als iemand zich zo wezenloos gedraagt dat medisch handelen noodzakelijk is. In andere gevallen29 niet. 

Bij ernstige ongelukken op het werk verwacht je dat de arbeidsinspectie wordt opgeroepen. Dat gebeurt ook wel, maar de inspectie noteert niets over drugsgebruik en mag geen drugstesten uitvoeren. In werkverband staat de privacywetgeving alleen drugstesten toe bij chauffeurs, machinisten en piloten toe en dan alleen uitgevoerd door de politie.30 Een bedrijfsarts kán testen, maar de uitkomst valt onder het beroepsgeheim.31 Testen door werkgevers? ‘Heel simpel’, zegt de Autoriteit Persoonsgegevens. ‘Dat kan gewoon niet’. 

Betrapt een baas zijn medewerker toch op drugsgebruik, dan geldt voor die werkgever de onderzoeksplicht om te zien of het om een verslaving gaat. Lijdt de werknemer daaraan, dan geldt er een ontslagverbod van twee jaar.32

Voor hulp bij dit gesprek, preventiebeleid en voorlichting kun je hulp inroepen van het Trimbos Instituut.33 Maar voor deze diensten en verslavingszorg, kun je ook naar commerciële bedrijven. En: zij doen stiekem ook drugscontroles. 

Zoals het bedrijf Rewi. Op de website34 meldt het bedrijf dat het, naast het geven van voorlichting, controleert met behulp van ‘alcohol- en drugstesten op de werkvloer’. Rewi wordt ingeroepen door werkgevers, meestal op het moment dat die al een ernstig probleem heeft met een verslaafde werknemer. Rewi kan dan testen of de medewerker onder invloed is. Dergelijke verzoeken krijgt oprichter Wim Koelewijn ‘honderden keren per jaar’ en de verdenkingen blijken volgens hem vaak te kloppen. Een medewerker kan zo’n test altijd weigeren, maar dan wordt de werkgever wel geadviseerd iemand naar huis te sturen. Drugs op de werkvloer speelt volgens Koelewijn in alle sectoren. Maar er zijn twee groepen werknemers waar ze met hun hulp niet bij kunnen komen. De bigshots in managementposities of bij advocatenkantoren, en de arbeidsmigranten. ‘Ja. Die laatste zitten een lastige situatie”, zegt Koelewijn. ‘Je ziet vaak dat werkgevers wat minder waarde hechten aan zo’n medewerker, terwijl we die ook graag zouden helpen.’ 

Een tweede bedrijf dat drugstesten aanbiedt, gaf aanvankelijk cursussen en voorlichting aan mensen die veroordeeld waren voor rijden onder onder invloed:35 Trafieq. Op de site werkalcoholdrugs.nl36 staat dat Trafieq nu tevens ‘in opdracht van bedrijven jaarlijks honderden alcohol- en/of drugstests’ uitvoert. ‘Daarbij is onze ervaring dat gemiddeld zo’n 2 tot 3 procent van de geteste medewerkers onder invloed aan de poort verschijnt.’ 

En dan is er ADM-bedrijf ArboFit, dat het zo druk heeft met drugstesten dat het vijf man heeft rondrijden om dat ad hoc op werkplekken te doen. Oprichter Stephan Roelofs, tevens de man achter drugspreventie-bedrijf ArboFit, heeft een missie: hij was vroeger zelf verslaafd aan cocaïne en is dus ervaringsdeskundige. We zijn met zijn allen een groot probleem aan het ontkennen, vindt hij.  Dus is hij open over wat zijn controleurs aantreffen, en deelt zijn cijfers. We krijgen de uitslagen van 2.636 drugs- en alcoholtesten te zien, gebaseerd op de Dräger DrugTest3000, een simpel instrumentje voor eenmalig gebruik dat de actieve waarde van zes soorten drugs in het speeksel37 meet. Hoeveel testen zijn bedrijf per jaar doet, weet Roelofs niet precies maar het zijn er  ‘duizenden’. ‘Wij maken onze handen wel vuil. Dat betekent dat we het belang van gezondheid en veiligheid laten prevaleren boven privacy-regeltjes. Medewerkers hebben recht op veilig werken, wij lossen het probleem gewoon op.’ Het weigeren van zo’n drugstest kan in theorie, maar dan word je wel de toegang tot te werkvloer ontzegd.38 ‘We zorgen dat je veilig wordt thuisgebracht.’

Bij ArboFit zijn tweehonderd organisaties aangesloten. Namen wil hij niet noemen, maar achter hem hangt een poster met ‘onze klanten’ waar de logo’s van bekende supermarktketens, bouwconcerns en een meubelwarenhuis op staan. ‘Ik heb heel veel respect voor Polen, Roemenen en andere Oost-Europese inleners. Het zijn keiharde werkers,’ zegt Roelofs. ‘Maar ze zitten in die vakantiehuisjes en ze zuipen stevig. Ze zijn hier om hard te werken en als ze ziek zijn dan krijgen ze de eerste twee dagen geen geld. Dus dan pakken ze een bommetje speed.’ Soms raken ze verslaafd. Zijn bedrijf werkt daarom samen met een speciale Poolstalige verslavingscoach.

DrugTest3000

De drie testbedrijven zijn niet de enige die dergelijke alcohol- en drugscontroles uitvoeren. ‘Ik ken zo nog driehonderd bedrijven of meer die het zelf doen, met hulp van hun eigen beveiligingspersoneel’, zegt Harry Rienmeijer, eigenaar van Trafieq. Dräger, de producent van de testen ziet ook dat de interesse jaarlijks toeneemt. Een scala aan bedrijven koopt hun testen. Visinkopers, bakkerijen, zorginstellingen noem het maar. Precieze cijfers willen ze niet noemen, maar jaarlijks verkopen ze tussen de vijftig- en zeventigduizend DrugTest3000’s aan de Nederlandse markt.39 Een deel daarvan gaat naar de politie, die het gebruikt in de opsporing. 

Opvallend is dat de drie testbedrijven weinig concrete voorbeelden kunnen noemen van ongelukken die ontstaan als gevolg van drugsgebruik. Rienmeijer zegt dat Trafieq zelden bij ongelukken geroepen wordt. ‘We zijn ook niet de organisatie om daar per se onderzoek naar te doen. Ik vind het nog steeds opmerkelijk dat de Inspectie SZW hier niet nadrukkelijk aandacht aan geeft. Bij sommige drugs is het achteraf moeilijk te onderzoeken. Maar alleen al de vraag stellen. Dat zou al heel veel waard zijn.’ 

‘Drugs zonder rust’

De arbeidsmigranten die we spreken, voelen wel voor drugscontroles, zeggen ze. ‘Ik vind dat testen legaal zou moeten zijn. Ik wil niet werken met mensen die drugs op hebben’, zegt Darek, een Poolse man die nu bij de Lidl40 werkt. Hij zegt shifts te hebben gedraaid bij snackdistributeur Lekkerland waarin “bijna de helft” van zijn collega-uitzendkrachten onder invloed was van de pep, en met “speed-ogen, hevig kauwend” heftrucks bediende. Ze besturen dan een 14 km/u rijdend voertuigje dat lijkt op een botsauto, maar tot wel twee ton kan tillen tot meer dan tien meter hoogte.41 ‘Ik vind het levensgevaarlijk.’ Lekkerland reageert:42 ‘We herkennen de situatie zoals beschreven in de getuigenis, niet. We sluiten onze ogen echter niet voor de mogelijkheid dat zoiets zou kunnen gebeuren. Integendeel, we zijn juist zeer alert op dergelijke incidenten. We hebben daarover strikte afspraken binnen ons bedrijf en daarop staan duidelijke sancties.’

Een andere Poolse man, die in een distributiecentrum van Albert Heijn werkte, wordt boos als we hem vertellen dat drugstesten niet zijn toegestaan:43 ‘Veel Polen gebruiken drugs zonder rust. Het is beter om ze te testen dan een arbeidsongeval te krijgen.’ De blauwe grootgrutter reageert:44 ‘Wij realiseren ons dat drugsproblematiek niet bij de personeelsingang ophoudt. Juist daarom hebben we strikt beleid: drugs zijn niet toegestaan.’ AH zegt, net als Lekkerland overigens, voorlichting te geven over het onderwerp en hulp te bieden. ‘Als we vermoeden dat medewerkers drugs bezitten worden ze onmiddellijk naar huis gestuurd.’

In het begin gaat het goed

‘Als een werkgever tegen mij klaagt dat zijn Poolse werknemers te veel gebruiken dan zeg ik altijd: De eerste maandag dat ze kwamen werken, waren ze toen dronken? Dan hoor ik: “nee, de eerste vijf, zes maanden gaat het goed en is er niks aan de hand en ineens gaan ze drinken…”’ zegt Magdalena Klimenko, Pools-Nederlands tolk bij Polska Porada, een bemiddelingsbureau in het Westland.45 ‘Als jij en ik van maandag tot vrijdag moeten werken rust je uit in het weekend, in een eigen huis,’ legt ze uit. ‘Maar zij hebben geen privéleven. Ze komen thuis, eten noedelsoep en pizza en dan slapen en om 6 uur gaan ze weer door naar werk. Het houdt een keer op.’ Over speedgebruik wordt haar ook niet rechtstreeks verteld, maar ze hoort arbeidsmigranten er onderling over spreken. ‘Dan hoor ik: “ik moest gister innemen, anders was ik niet wakker”’. 

Arbeidsmigranten die van drugs afhankelijk raken, hebben weinig opties. Soms gaan ze voor therapie terug naar het thuisland. Twee verslavingscentra in Polen laten weten met enige regelmaat voormalig-arbeidsmigranten te behandelen.46 Eén van de weinige vrijgevestigde Pools-sprekende verslavingstherapeuten in Nederland is Marika Drogla in Hillegom.47 ‘De meeste van mijn patiënten gebruiken stimulerende middelen,’ zegt ze, ‘cocaïne en amfetamine. Veel van hen werken veel en heel hard. Ik zou het wel aan middelengebruik verbinden.’ Volgens Drogla zijn bedrijven eraan gewend dat arbeidsmigranten altijd maar doorwerken, dat ze zonder morren overtijd maken. De psychotherapeut ziet sommige cliënten dit idee internaliseren. ‘Ze zijn bang om te zeggen dat ze niet willen overwerken.’ En als de verslaving dan aandient, zitten ze gevangen: ‘Meestal kunnen ze niet stoppen met werken vanwege het geld. En dan gaan ze dieper en dieper in de verslaving. Het is een gigantisch probleem, onzichtbaar voor de Nederlandse samenleving.’ 

Geen afleiding

We bezoeken huisvestingslocaties op plaatsen als Zeewolde in Flevoland en plekken langs snelwegen en omgeploegde kleivelden de Noordoostpolder: Swifterbant, Luttelgeest, Marknesse. Stuk voor stuk nederzettingen in the middle of nowhere met vierhonderd tot 1.200 ‘flexbewoners’. Een voormalig locatiebeheerder vertelt dat de grootste drugsproblemen ontstaan op locaties waar geen winkels en afleiding in de buurt zijn, zoals op een bedrijventerrein, kilometers van een stadscentrum. 

In veel gemeenteraden wordt nog altijd gedebatteerd of arbeidsmigranten überhaupt wel gehuisvest48 moeten worden. Als dan het besef komt dat zonder de ‘flexmigranten’ het werk in kassen, slachthuizen en allerhande verdeelcentra stil komt te liggen, verschuift de discussie vaak naar dat goedkope huizen beschikbaar moeten blijven voor de Nederlandse bevolking . Zo belanden de huisvestingslocaties op plekken waar volgens dezelfde redenatie veel windmolens te vinden zijn, toch al distributiecentra staan, of ook AZC’s een plekje krijgen.  

Eén bezorgde medewerker van een Nederlandse huisvestingsorganisatie voor arbeidsmigranten, die anoniem49 wil blijven, zag het in drie jaar tijd negen keer misgaan. Van overdoses tot zelfmoord. In 2016 liep in Gouda een 20-jarige Poolse man plotseling weg van een potje kaarten met huisgenoten en stapte in het donker alleen een kanaal in om er nooit meer levend uit te komen.50 Formele doodsoorzaak: verdrinking. ‘Wij hebben niet verteld dat we uit zijn slaapkamer amfetamine hebben gehaald, plus flessen sterke drank’, zegt hij.

Een van de fatale overdoses51 die hij meemaakte was het gevolg van wodka en amfetamine. ‘Hierdoor raakte zijn maag geperforeerd. Hij lag op de grond te kronkelen van de pijn, at uit wanhoop zijn eigen uitwerpselen en bloedde binnen vijftien minuten onder helse pijnen dood.’ Formeel is het gebruik en bezit van drugs reden voor onmiddellijke verwijdering van de locatie, maar het lukt de huisvesters niet de locaties clean te houden. ‘Dealers hebben snel door waar de arbeidsmigranten zich ophouden.’

Zorgplicht makkelijk te ontduiken

In politiek Den Haag is het probleem met drugs op de werkvloer niet onbekend. Werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft gelobbyd om drugscontroles door werkgevers legaal te maken, of tenminste uit te breiden.52 De staatssecretaris van Sociale Zaken, destijds Tamara van Ark (VVD) kwam daarop met een concept-wet om drugstesten mogelijk te maken op chemiebedrijven waar het risico op zware ongelukken groot53 is. Dat zal weinig opschieten, denken ze bij testproducent Dräger. ‘Het grote probleem zit niet zozeer in die sector, een groot deel van die bedrijven nemen allang de vrijheid om controles uit te voeren’, zegt business unit manager Patrick van Vugt. 

VVD-Kamerlid Bart Smals wil nog verder gaan en werkt op korte termijn aan een wetsvoorstel om drugstesten door werkgevers in theorie overal mogelijk te maken. De precieze invulling van het testbeleid moet dan per bedrijf vastgesteld worden door de personeelsvertegenwoordiging én het moet gecombineerd worden met preventiebeleid.54 FNV-vicevoorzitter Kitty Jong55 verzet zich met hand en tand tegen deze ontwikkelingen. ‘Ik zeg telkens tegen VNO-NCW: “geef ons die lijst met drugsgerelateerde incidenten, geen borrelpraat, maar concrete ongelukken.” Dan komt er nooit een antwoord,’ aldus de vakbondsbestuurder. ‘Ik vind het logisch dat werkgevers op de werkvloer geen drugsgebruik toestaan. Maar dit is een probleem omdat zij niemand aanstellen om toezicht te houden. Dan is testen aan de poort de goedkoopste oplossing, maar geen oplossing voor de echte problemen.’ Daar komt bij: de arbowetgeving beschermt werknemers, maar zorgplicht is makkelijk te ontduiken bij arbeidsmigranten wiens contract per week opzegbaar is. Ontslagbescherming vanwege verslaving wordt bij arbeidsmigranten “100 procent niet nageleefd”, zegt FNV-bestuurder Bart Plaatje.56 

‘Weet je, de Poolse mensen in Nederland zijn uniek,’ zegt therapeut Drogla. ‘Polen emigreren naar veel verschillende landen, en dan vestigen ze zich en leren de taal. Maar hier gebeurt dat niet. Ze komen hier om wat geld te verdienen en dan weer terug te gaan. Maar dan blijven ze tien, soms wel vijftien jaar, maar ze wortelen nooit. Ze voelen zich nooit verbonden met de samenleving en worden hier niet gelukkig.’ Daar ligt ook een weg naar middelengebruik: ‘Als drugs of alcohol de enige aangename dingen zijn in je leven, kom je er niet vanaf. Dit is maar een theorie en zou onderzocht moeten worden, maar ik geloof dat veel van hen niet verslaafd zouden zijn als ze niet in Nederland waren.’ 

Lees dit onderzoek ook in Trouw, De Groene Amsterdammer, De Stentor of Tubantia. In podcast Speurwerk vertellen journalisten Simone Peek en Thomas Muntz over het onderzoek.

  1. Zie hier

    ↩︎

  2. Zie hier

    ↩︎

  3. Zie hier

    ↩︎

  4. Amfetamine wordt onder andere hier feta genoemd: andere afkortingen zijn: amfy, amfie, amfą, amfę, Nederlandse bijnamen zijn pep, speed, ‘eenbommetje, een lijntje

    ↩︎

  5. Alias, gekozen door de man zelf. Voor mijn veiligheid is het beter niet de echte naam te gebruiken. Ook zou het gebruik van zijn echte naam het in de toekomst moeilijk kunnen maken om werk te vinden

    ↩︎

  6. Interview op 1 februari om 19.00, telefonisch. Identiteit is bevestigd door een tweede persoon en we kregen veel fotomateriaal in te zien

    ↩︎

  7. We kregen de instructiefolder van zijn werkzaamheden te zien, fotomateriaal van zijn woonplek en zijn identiteit werd bevestigd door een andere bron

    ↩︎

  8. Reactie van UPS woordvoerder op 17 februari: Alcohol and controlled substances can create serious health, wellness, and safety risks in the workplace. It is our top priority to keep our people, customers and communities safe. It is strictly prohibited to use, sell, possess or be under the influence of alcohol and/or controlled substances while at work, on UPS company property, or on company business. We comply with all laws and regulations regarding the use, sale, or possession of alcohol, controlled substances, and illegal drugs.

    ↩︎

  9. gesprek op 25 april 2020. Karolina is een alias. Ze werkte via Carriere uitzendbureau

    ↩︎

  10. Reactie ontvangen op 15 februari. Wij herkennen ons niet in deze getuigenis. Tijdens werktijd mag er bij Jumbo in geen enkel geval alcohol en/of drugs worden gebruikt. Dit geldt voor alle medewerkers (dus ook leidinggevenden) in dienst van Jumbo, als ook uitzendkrachten. Ook wordt het niet geaccepteerd als een medewerker onder invloed van één van deze middelen op de werkplek verschijnt of als een leidinggevende het gebruik ervan zou toestaan. (...) Gezien ons strikte beleid zullen we naar aanleiding van dit bericht extra onderzoek verrichten.

    ↩︎

  11. Trimbos heeft veel onderzoek gedaan naar alcoholgebruik, het aantal problematische gebruikers en de effecten daarvan op de productiviteit tijdens werk. In deze folder staat het percentage speedgebruikers over de hele Nederlandse bevolking op 1,5 procent, maar tijdens het werk staat niet vermeld. In de algemene drugsmonitor staat amfetamine een paar keer terloops genoemd. in gesprek op 17 september met Trimbos hoorden we: Echte cijfers van op de werkvloer zijn er niet. Drugsgebruik neemt toe, dat komt deels door de normalisering van drugs.

    ↩︎

  12. Stelt ISZW zelf in reactie op 14 jan: De Inspectie SZW heeft geen bevoegdheden om drugstesten af te nemen en we beschikken niet over cijfers over mogelijk drugsgebruik in relatie tot arbeidsongevallen (dit wordt niet door de Inspectie geregistreerd). Als er aanwijzingen zijn van mogelijk drugsgebruik bij een arbeidsongeval dan heeft de Inspectie de mogelijkheid om de politie, die meestal als eerste ter plekke is bij het ongeval, hierop te wijzen. De politie heeft de bevoegdheid om te testen op drugs-/alcoholgebruik

    ↩︎

  13. Navraag bij Autoriteit Persoonsgegevens. Telefonisch reactie op 12 februari. Toelichting op de site

    ↩︎

  14. Wij kregen deze resultaten geanonimiseerd in te zien. Er werden 77 personen getest, 4 hadden een vorm van amfetamine gebruikt. 4 is 5.19% van 77. Bij Investico is bekend welk bedrijf het is en we hebben ondersteunende documentatie ontvangen. ADHD-medicatie kan alleen bij de sterkste variant Dexamfetamine een positief testresultaat geven, maar als hier een doktersrecept voor is, wordt dit niet positief geregistreerd. Bron: Arbofit.

    ↩︎

  15. Citaat van Stephan Roelofs van Arbofit op 18 augustus 2020

    ↩︎

  16. Stellen therapeut Marika Drogla, hulpverlener Marcin Nowakowski en een deskundige van Brijder verslavingskliniek. FNVer Bart Plaatje herkent dit ook

    ↩︎

  17. Marcin Nowakowski, drugsexpert Ton Nabben en Jellinek

    ↩︎

  18. Schultenbrau kost 0,96 euro per liter. Een glas (250 milliliter) houdt ongeveer 1,5 uur effect. Voor vier uur moet dus voor 0,62 euro aan bier gedronken worden (of meer). Terwijl een dosis speed zo’n 0,50 euro kost. De effecten zijn natuurlijk verder niet echt vergelijkbaar. Alcohol is een downer, speed een upper

    ↩︎

  19. Cijfers uit 2019

    ↩︎

  20. Boek On Speed van Nicolas Rasmussen. Eerste hoofdstuk

    ↩︎

  21. Interview Ton Nabben 1 oktober 2020. Ondersteunend bewijs gevonden in The ugly side of amphetamines: short- and long-term toxicity publicatie van Entre for Physiology and Pharmacology, Institute of Pharmacology, Medical University of Vienna

    ↩︎

  22. Floor van Bakkum van Jellinek, Ton Nabben. Ondersteunend bewijs gevonden in Amphetamine Abuse Linked To Heart Attacks In Young Adults, artikel van Science Daily over een onderzoek van een Texaans ziekenhuis. Ook Reuters

    ↩︎

  23. Zie Telegraaf, en bevestigd door de politie

    ↩︎

  24. Dit stelde zijn advocaat tegenover Investico. Ook werden deze middelen besproken in de pro-formazitting in Alkmaar op 15 februari 2021 die Investico bijwoonde. Popovs geboortedatum werd daar genoemd: 25 aug 1989

    ↩︎

  25. Conclusie op basis van eigen onderzoek en gesprekken met de ADM-bedrijven

    ↩︎

  26. BN De stem

    ↩︎

  27. Zie Omroep Brabant en Brabants Dagblad

    ↩︎

  28. Begin najaar 2020, exacte datum verloren gegaan. Bron: woordvoering lokale politie

    ↩︎

  29. Woordvoering korpsleiding, 29 januari 2021

    ↩︎

  30. Adm-bedrijf Rewi, woordvoerder Inspectie ILT

    ↩︎

  31. Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde voorzitter Gertjan Beens op 14 januari 2021

    ↩︎

  32. Bericht KVDL; bericht Arbor Advocaten; Voorschriften

    ↩︎

  33. Zie website Trimbos

    ↩︎

  34. Zie hier

    ↩︎

  35. Zie hier

    ↩︎

  36. Zie hier

    ↩︎

  37. Zie hier

    ↩︎

  38. Interview Stephan Roelofs

    ↩︎

  39. Interview met Drager. precieze cijfers wilden ze niet uitzoeken. In Nederland zijn er uiteraard meerdere met ieder zijn eigen insteek in de markt. Dus meer detail informatie hierover gaat niet helpen in de onderbouwing van je verhaal.

    ↩︎

  40. Gesprek via Facebook, hij leverde ondersteunend beeldmateriaal van zijn werk bij Lidl

    ↩︎

  41. Welke reachtrucks het precies waren, is niet bekend. Lidl bevestigt wel dat dergelijke apparatuur gebruikt wordt. Kijk hier voor een indruk van de karren

    ↩︎

  42. Woordvoering via mail, 15 februari: We herkennen de situatie zoals beschreven in de getuigenis, niet.

    We sluiten onze ogen echter niet voor de mogelijkheid dat zoiets zou kunnen gebeuren. Integendeel, we zijn juist zeer alert op dergelijke incidenten. Veiligheid staat voorop bij Lekkerland. We hebben daarvoor strikte regels en maatregelen die ervoor zorgen dat Lekkerland een veilige en gezonde werkomgeving biedt. Onze Ondernemingsraad is altijd nauw betrokken bij ons beleid hierop en de maatregelen voor verbetering. Dergelijk gedrag tolereren wij bij Lekkerland niet. We hebben daarover strikte afspraken binnen ons bedrijf en daarop staan duidelijke sancties.

    ↩︎

  43. Contact op huisvestingslocatie in Diemen. Uitspraak via Facebookchat. 17 jan 2021

    ↩︎

  44. Reactie via e-mail op 16 februari

    ↩︎

  45. Website en telefonisch interview

    ↩︎

  46. Radzimowice bevestigde, Nefo bevestigde - Wolmed ontkende maar zei ook: Niet iedereen kan deze kliniek betalen - drie andere klinieken reageerden niet op tijd

    ↩︎

  47. Zie hier ↩︎
  48. Eigen observatie op basis van berichtgeving in lokale media over arbeidsmigrantenhuisvesting. Een greep: Brabants Dagblad, Medemblik Actueel juli 2020, Medemblik Actueel november 2020, Leeuwarder Courant, De Limburger, De Stentor ↩︎
  49. Interview op 1 februari 2021 ↩︎
  50. Interview. Zie hier ↩︎
  51. Interview. Hierover verschenen geen berichten in de media ↩︎
  52. Zie website VNO-NCW ↩︎
  53. Zie hier ↩︎
  54. Interview met Bart Smals, telefonisch 15 februari ↩︎
  55. Interview, telefonisch, 5 januari 2021 ↩︎
  56. Interview, telefonisch, 1 februari. Blijkt ook uit gesprekken met preventiebedrijf Rewi ↩︎

Auteurs

180618-5N9A8303Simone-klein

Simone Peek

Simone studeerde Moderne Geschiedenis en Russisch en liep stage bij The Moscow Times. Voor Investico maakt ze de podcast Speurwerk en …
Profiel-pagina
210506-Investico – Portret Thomas_RT-01 klein

Thomas Muntz

Hoofdredacteur

Thomas is filosoof en politicoloog en doceert in de masterclass onderzoeksjournalistiek. Hij is tevens docent politieke filosofie en …
Profiel-pagina