Forum voor Democratie is de grootste stijger van de gemeenteraadsverkiezingen. De partij deed mee in 104 gemeenten, en kan op al die plekken op zetels rekenen. In de gemeenten Velsen en Epe werd Forum zelfs de allergrootste.

FVD voerde een doelgerichte en landelijk aangestuurde campagne, blijkt uit een analyse van verkiezingscampagnes van uiterst rechtse en anti-migratie partijen door Investico. Daarbij hield de partijtop de touwtjes stevig in handen, blijkt uit de grotendeels identieke flyers, landelijke thema’s en centraal georganiseerde eigen evenementen. Met Lidewij de Vos als gematigder gezicht en Thierry Baudet op de achtergrond combineerde Forum een gedisciplineerde uitstraling met onverminderd radicale inhoud en kandidaten.

Voor radicaal-rechtse partijen zijn gemeenteraadsverkiezingen meer dan een lokale strijd om zetels, zegt politicoloog Léonie de Jonge. Juist daar kunnen partijen hun ideeën normaliseren. ‘Het is de meest dichtstbijzijnde politieke arena en in tegenstelling tot wat er in Den Haag gebeurt tastbaarder, zoals de locatie van AZC’s, windmolens en afvalregels.’

Lokale partijen haalden opnieuw het grootste deel van de stemmen. Ook binnen die groep verandert de toon. In meerdere gemeenten wonnen harde ‘nee-zeggers’ het van meer constructieve kandidaten op de rechterflank. Diverse organisatoren van AZC-protesten maken nu ook de overstap naar de politiek en komen met zetels de raad in. Verschillende afsplitsers van de PVV en FVD gingen ook met een eigen of lokale partij verder.