Advocaten zijn een nieuw doelwit voor (vermeende) plegers van partnergeweld.
Bijna 40 procent van de Nederlandse familierechtadvocaten is bedreigd in zaken waar sprake is van fysiek of psychisch geweld binnen een relatie. Dit gebeurt vooral als advocaten een (vermeend) slachtoffer bijstaan. Dat blijkt uit onderzoek van Platform Investico met RTL Nieuws en De Groene Amsterdammer waaraan 440 advocaten meededen. Het gaat onder meer om dreigementen of stalking door de ex-partner van de cliënt en fysieke of verbale intimidatie tijdens een zitting.

Familierechtadvocaten staan cliënten bij in zaken over bijvoorbeeld echtscheidingen, alimentatie en omgangsregelingen. In samenwerking met de vereniging voor familierechtadvocaten vFAS stelde Investico een enquête op, die werd verstuurd naar hun 800 leden. De enquête ging ook naar 900 familierechtadvocaten die geen lid zijn van de vFAS, onder wie veel sociaal advocaten. De vragenlijst werd 440 keer ingevuld door advocaten uit heel Nederland, bijna 80 procent van hen is vrouw.

In totaal gaven 165 advocaten aan dat zij online, verbaal of fysiek bedreigd zijn door een wederpartij. Het overgrote merendeel (136) kreeg hiermee te maken in een zaak waarin hun cliënt vermeend slachtoffer was van dwingende controle, huiselijk geweld of intieme terreur. 29 advocaten werden bedreigd in een zaak waarin hun eigen cliënt hiervan beschuldigd werd.

Geweld verschuift

Intieme terreur is een vorm van partnergeweld waarbij een persoon stelselmatig controle en dwang gebruikt om de ander afhankelijk te maken en te isoleren. Het afgelopen jaar is er, ook in de rechtspraak, groeiende aandacht voor psychisch geweld. Dat komt onder meer door de bewustwordingscampagne van (oud-)familierechtadvocaten. Twee van hen, Ariane Hendriks en Ingrid Vledder, schreven het boek Met liefde heeft het niets te maken. Over het herkennen en stoppen van intieme terreur. ‘We zien dat plegers meer begrensd worden,’ reageert Hendriks op de resultaten. ‘Dat is heel goed. Maar het betekent ook dat het patroon van geweld kan verschuiven naar mensen om het slachtoffer heen, zoals jeugdzorgmedewerkers of de advocaat.’

Advocaten die de enquête invulden, beschrijven uiteenlopende vormen van intimidatie. ‘Waar moet ik beginnen’, schrijft een respondent. ‘Wederpartij aan de deur (privé en kantoor), online bedreigd, auto beklad, autodak opengesneden, in de supermarkt bedreigd […] etc.’ Sommige dreigementen zijn zeer expliciet, zoals het ‘kapotschieten van knieschijven’, of een bericht dat de advocaat ‘een kogel kan krijgen’. Voor en na de zitting zijn advocaten kwetsbaar. Een advocaat werd buiten de rechtbank opgewacht, een ander klemgereden. In de meest extreme gevallen kan een advocaat het slachtoffer worden van stalking.

Advocaat Eva (niet haar echte naam, in verband met haar eigen veiligheid) werd bedreigd door de ex-man van een cliënte. ‘Hij had eerder al vijf maanden gevangenisstraf gekregen voor de bedreiging van jeugdzorgmedewerkers,’ zegt ze. De man begon Eva de hele tijd te bellen. Het ging zo ver dat Eva’s privéadres geregistreerd werd door de politie: als vanaf daar 112 gebeld zou worden, kwamen de hulpdiensten direct. ‘In de toekomst ga ik niet meer voor deze mevrouw optreden’, zegt ze. ‘Het is niet meer te doen. Dus hij krijgt wel zijn zin op deze manier.’

Toenemende intimidatie

Advocaten kunnen bedreigingen melden bij de deken in hun arrondissement of bij de Nederlandse Orde van Advocaten. Eef van de Wiel, deken van Noord-Nederland, ‘verbaast zich niet’ over de onderzoeksresultaten. ‘Maar ik vind het wel zorgelijk. We zien in het hele land een flinke toename van het aantal meldingen ten opzichte van drie jaar geleden. In 2023 kwamen er bij alle dekens 116 meldingen binnen, in 2025 was dat bijna verdubbeld naar 212.’

‘Grote strafzaken krijgen meer media-aandacht’, zegt Sander Janssen, bestuurslid bij de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). ‘Maar we zien bedreigingen ook in andere rechtsgebieden.’ Uit een enquête van Ipsos I&O in 2024 onder advocaten, bleek dat het familierecht inmiddels tot de rechtsgebieden behoort waar advocaten relatief het vaakst met bedreiging worden geconfronteerd, meer zelfs dan in het strafrecht. Volgens Janssen is dat niet verwonderlijk. ‘Als het gaat over omgangsregelingen met kinderen, komen daar heftige emoties bij kijken. Die zijn te begrijpen, maar worden op een hele verkeerde en gevaarlijke manier geuit.’

Deken Eef van de Wiel: ‘Ik denk niet dat al die bedreigingen even serieus zijn, maar wel dat de intimidatie die ervan uitgaat groot is.’ Dat bedreigingen advocaten ervan kunnen weerhouden zaken waarin partnergeweld speelt aan te nemen, is een probleem voor rechtzoekenden. ‘Er is op dit moment een flink tekort aan familierechtadvocaten,’ zegt Van de Wiel. ‘Ze kunnen dus kiezen welke zaken ze aannemen en bij ingewikkelde zaken denken: ik doe het niet.’

Er bestaan al weerbaarheidstrainingen voor familierechtadvocaten, maar Sander Janssen constateert dat het niet genoeg is. ‘We moeten meer doen dan alleen losse trainingen voor advocaten die dat zelf graag willen.’ De NOvA is bezig met het ontwikkelen van lessen tijdens de opleiding, laat Janssen weten. ‘Het is eigenlijk bedroevend dat het moet, maar wel de realiteit.’

Met medewerking van Daan Kool.

Dit is het eerste nieuwsbericht in een groter onderzoek.